กฎว่าด้วยแหล่งกำเนิด

 กฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า คืออะไร

กฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้า (Rules of Origin: ROO) คือ กฎเกณฑ์ที่กำหนดขึ้นมา เพื่อใช้กำหนดสัญชาติที่แท้จริงของสินค้า ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในกฎทางการค้า เนื่องจากสามารถนำมาใช้เป็นนโยบายเพื่อกีดกันทางการค้าระหว่างประเทศผู้ส่ง ออก อาทิ การกำหนดโควตา อัตราภาษีพิเศษ มาตรการป้องกันการทุ่มตลาด ได้ อีกทั้ง โลกาภิวัฒน์ และกระบวนการผลิตซึ่งมีการส่งผ่านหลายประเทศก่อนจะเป็นผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป ก็ยิ่งทำให้ กฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้า ทวีความซับซ้อนมากขึ้น
รัฐบาลของแต่ละประเทศมีแนวปฏิบัติในเรื่องแหล่งกำเนิดสินค้าที่แตกต่างกัน ออกไป แต่มีบางหลักเกณฑ์และเงื่อนไขซึ่งเป็นที่ยอมรับทั่วไป อาทิ รัฐบาลบางประเทศ นำหลักเกณฑ์เรื่องการเปลี่ยนแปลงประเภทพิกัดอัตราศุลกากรมาใช้ บางประเทศนำเรื่องการเปลี่ยนแปลงอัตราส่วนของแหล่งกำเนิดวัตถุดิบ บางประเทศนำเรื่องความซับซ้อนของกระบวนการผลิต มาเป็นหลักเกณฑ์ในการกำหนดแหล่งกำเนิดสินค้า ในโลกยุคโลกาภิวัฒน์ การประสานความร่วมมือกันถือเป็นสิ่งสำคัญยิ่ง เพื่อให้มีการนำวิธีปฏิบัติที่สอดคล้องกันมาใช้

กฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้า
แหล่งกำเนิดสินค้า คือ สัญชาติทางเศรษฐกิจของสินค้าในทางการค้าระหว่างประเทศ จะแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่
1. กฎ ว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้าที่ใช้เป็นการทั่วไป (Non-preferential Rules of Origin)เพื่อกำหนดมาตรการทางการค้า อาทิ มาตรการป้องกันการทุ่มตลาด การกำหนดปริมาณ การกำหนดโควตา ฯลฯ และยังใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางข้อมูลสถิติ 
2. กฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดที่ ใช้เฉพาะภูมิภาค (Preferential Rules of Origin) มีประโยชน์สำหรับการค้าระหว่างประเทศคู่ค้าซึ่งมีการลดอัตราภาษี หรือกำหนดอัตราภาษีไว้เป็นศูนย์
กฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้า นำไปใช้ที่ไหนบ้าง
กฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้านำไปใช้ ดังนี้
• เพื่อ กำหนดมาตรการและนโยบายทางการค้า อาทิ มาตรการป้องกันการทุ่มตลาด และมาตรการปกป้องภาคเศรษฐกิจที่มีความอ่อนไหว
• เพื่อพิจารณาสิทธิ ประโยชน์ต่างๆในการนำเข้า
• เพื่อประโยชน์ในด้านสถิติ
• เพื่อ ประโยชน์ในการกำหนดเครื่องหมายเลขหมายหีบห่อ
• เพื่อประโยชน์ของภาครัฐใน การจัดซื้อจัดจ้าง

บทบาทของกฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้าในประเทศไทย
ประเทศไทยไม่มีกฎหมาย ระเบียบ วิธีพิจารณา ที่ระบุเรื่องดังกล่าวเป็นการเฉพาะ จึงได้นำกฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดที่ใช้เฉพาะภูมิภาคมาใช้ ซึ่งเป็น Preferential rules ของ Global System of Trade Preferences (GSTP) ระบุอยู่ใน ภาค 2 ของ ข้อตกลง GSTP โดยสรุปคือ การนำเข้าจากประเทศ ASEAN จะใช้กฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้าของ ASEAN CEPT Scheme ใบรับรองแหล่งกำเนิดสินค้า (Certificate of Origin) จำเป็นต้องใช้สำหรับรับรองตาม GSTP หรือ ASEAN Preferential Imports
Preferential Rules of Origin แตกต่างกันไปตามข้อตกลงว่าด้วยเขตการค้าเสรีแต่ละฉบับ สำหรับข้อตกลงทวิภาคี อาทิ TAFTA และ TNZFTA ระบุไว้ใน มาตรา 4 ของข้อตกลง ใบรับรองแหล่งกำเนิดสินค้าจำเป็นต้องใช้สำหรับ TAFTA แต่การรับรองแหล่งกำเนิดสินค้าของ TNZFTA สามารถกำหนดได้ใน บัญชีราคาสินค้า (Invoice) หรือ เอกสารอ้างอิงอื่นๆที่เกี่ยวข้องกับสินค้า
ส่วนกฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า สำนักพิกัดอัตราศุลกากร กรมศุลกากร เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบเกี่ยวกับการประสานความร่วมมือ การพัฒนา ตลอดจนการทำความเข้าใจ ทั้งกฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้าแบบ Non-preferential และ Preferential

 

ตารางสรุปการใช้สิทธิพิเศษภายใต้ความตกลงเขต การค้าเสรี(Check List) เพื่อการตรวจสอบเบื้องต้น

ความตกลง

อาเซียน
(AFTA)

อาเซียน-จีน
(ACFTA)

ไทย-ออสเตรเลีย
(TAFTA)

ไทย-นิวซีแลนด์
(NZTCEPA)

ไทย-อินเดีย
(ITFTA)

ไทย-ญี่ปุ่น
(JTEPA)

อาเซียน-ญี่ปุ่น
(AJCEP)

อาเซียน-เกาหลี
(AKFTA)

อาเซียน-อินเดีย
(AIFTA)

อาเซียน-ออสเตรเลีย-นิวซีแลนด์
(AANZFTA)

ชื่อ Form CO

D

E

ไม่มีชื่อ

ใช้ Invoice

ไม่มีชื่อ

ไม่มีชื่อ

AJ

AK

AI

AANZ

ขนาด CO

A4

A4

A4

A4

A4

A4

A4

A4

A4

A4

อายุ CO

ปี

4/6 เดือน

18 เดือน

ไม่มี

12 เดือน

12 เดือน

ปี

เดือน

12 เดือน

12 เดือน

เกณฑ์ถิ่นกำเนิด

WO,40%,CC,CTH,
CTSH,SP,PC

X(WO),40%,
PSR(CC,CTH),Process

WO,PS

Article 4.2.1(a)/(b) WO,PSR

X(WO),20%,30%,CTH+40,
CTH+20,CTSH+40

WO,PE,PS

WO,PE,CTH หรือRCV,PSR,
CTC,RVC,SP,DMI,ACU

WO,WO-AK,CTH หรือ RVC
40%,CTC,RVC,CTH+RVC
40%,Specific Processes,Rule 6

WO,RVC [35%]+CTSH

WO,กฏทั่วไป (RVC 40%หรือ CTH), PSR

Third Party Invoicing

/

X

/

/

X

/

/

/

/

/

BTB CO

/

X

X

X

X

X

/

/

/

/

Full Cumulation

/

/

/

/

/

/

/

/

/

/

Partial Cumulation

/

X

X

X

X

X

X

X

X

X

Issued retroactively

/

/

/

/

/

/

/

/

/

/

ราคาขั้นต่ำที่ไม่ต้องยื่น CO

ไม่เกิน 200 USD

ไม่เกิน 200 USD

ไม่เกิน 200 USD

ไม่เกิน 200 USD

ไม่ระบุ

ไม่เกิน 200 USD

ไม่เกิน 200 USD

ไม่เกิน 200 USD

ไม่ระบ

ไม่เกิน 200 USD

รหัสสิทธิพิเศษ

AF1

ACN

TAU

TNZ

TIN

TJ1-TJ6

AJ1-AJ4

AK1-AK3

AIN

AAN

ประกาศฯที่เกี่ยวข้อง

61/2551
85/2552

21/2553

127/2549

128/2549

126/2549

83/2550
68/2552

26/2552

72/2552

105/2552

22/2553

คำสั่งฯที่เกี่ยวข้อง

16/2551
27/2552

9/2553

52/2549

53/2549

51/2549

26/2550
19/2552

7/2552

21/2552

32/2552

10/2553

สีของใบ CO

สีขาว

ต้นฉบับสีน้ำตาลอ่อน/
สำเนาสีเขียวอ่อน

ไม่ระบุ

ไม่ต้องใช้ COใช้Invoice หรือเอกสารอื่นแทน

ต้นฉบับสีฟ้า/
สำเนาสีขาว

ไม่ระบุ

ไม่ระบุ

สีขาว

สีขาว

ไม่ระบุ

การสงวนสิทธิCO

/

/

/

/

X

/

/

/

/

/

การยื่นใบ CO

ต้นฉบับ

ต้นฉบับ+สำเนา

สำเนา

Invoice

ต้นฉบับ+สำเนา

ต้นฉบับ

ต้นฉบับ

ต้นฉบับ

ต้นฉบับ

ต้นฉบับ

การวางประกัน
เนื่องจากพิกัดฯต่างกัน

วางในอัตรา 
FTA 
ที่สูงกว่า

วางอัตราปกติ

วางในอัตราFTA ที่สูงกว่า

วางในอัตรา FTAที่สูงกว่า

วางอัตราปกติ

วางในอัตราFTA ที่สูงกว่า

วางอัตราปกติ

วางอัตราปกติ

วางอัตราปกติ

ไม่ระบุ

ราคาใน CO

F.O.B.

F.O.B.

ไม่ระบุ

F.O.B.

F.O.B.

 

F.O.B.

F.O.B.

F.O.B.

F.O.B.(ASEANมี)/(ANZ ไม่มี)

จำนวนตัวเลขพิกัดฯใน CO

หลัก

หลัก

หลัก

หลัก

หลัก

หลัก

หลัก

หลัก

หลัก

หลัก